تبلیغات
فوتو پاوه - نگاهی به روز جهانی زبان مادری

فوتو پاوه

Developer Developer Developer Developer Developer Developer

نگاهی به روز جهانی زبان مادری


 نویسنده : دكتر حامد قادرمرزی*

تاریخچه پیدایش روز جهانی زبان مادری به حركتهای دانشجویان دانشگاه‌های بنگلادش در سال 1952 برمی‌گردد. زمانی كه تعداد زیادی از دانشجویان بنگالی در اعتراض به تحمیل زبان اردو به عنوان زبان رسمی‌و دیوانی در بنگلادش (پاكستان شرقی آن زمان) توسط دولت پاكستان در محوطه دانشگاه داكا توسط ماموران دولت پاكستان به رگبار بسته شدند. دانشجویان با هدف به رسمیت شناساندن زبان مادری مردم سرزمین‌شان یعنی زبان «بنگلا» یا «بنگالی» اقدام به تظاهرات وسیع کردند. زبان رسمی‌كه در مدارس و دانشگاه‌های بنگلادش در آن زمان تدریس می‌شد زبان پاكستانی (اردو) بود. تظاهرات گسترده دانشجویان و اساتید دانشگاه داكا در روزهای 21 و 22 فوریه سال 1952 اتفاق افتاد و ماموران دولت پاكستان در تیراندازی به دانشجویان و اساتید دانشگاه تعدادی از آنان از جمله ابوالبركت استاد دانشگاه داكا، رفیع الدین احمد دانشجو، شوفیر رحمان كارمند عالیرتبه دادگاه عالی بنگلادش را كشتند. اما ایستادگی و مقاومت دانشجویان، اساتید دانشگاهها و فعالان فرهنگی بنگلادش باعث شد كه در سال 1956 مجدداً زبان بنگالی به رسمیت شناخته شد. تداوم مبارزات مردم و فعالان سیاسی و فرهنگی باعث شد كه در سال 1971 بنگلادش از پاكستان جدا و استقلال پیدا كند.

پس از استقلال، مراسم روز ملی زبان مادری در بنگلادش همه ساله در 21 فوریه با شكوه خاص برگزار می‌شد تا اینكه در 17 نوامبر 1999 سازمان آموزشی، علمی‌و فرهنگی ملل متحد (یونسكو) پیشنهاد رسمی‌كشور بنگلادش برای اعلام 21 فوریه به عنوان «روز جهانی زبان مادری» را پذیرفت و 188 كشور عضو یونسكو از جمله جمهوری اسلامی‌ایران به آن رای داده و آنرا تائید كردند.

پس از آن برای اولین بار مراسم روز جهانی زبان مادری در فوریه سال 2000 در پاریس با حضور نمایندگان كشورهای مختلف جهان، زبان شناسان و دبیر كل سازمان یونسكو برگزار شد.

زبانها عامل ارتباط، ادراك و تامل بوده و ترسیم‌كننده مسیری هستند كه خط واصل گذشته، حال و آینده است. انسانها در مناطق جغرافیایی مختلف با گذشته و تاریخ خاص خویش زاده می‌شوند و ارزشها، آداب و رسوم و باید و نبایدهای مختلف و شیوه‌های زندگی به تناسب و تدریج از طریق زبان به آنها آموخته می‌شود.

امروزه در سطح جهان بیش از 6000 گونه زبانی مختلف وجود دارد كه این زبان‌ها در طول تاریخ و در یك جغرافیای خاص بوجود آمده اند. این تنوع و تعدد زیاد زبانی بیانگر توانایی انسان برای ایجاد ابزار ارتباط است. اما در عصر ارتباطات و دهكده جهانی فقط چند زبان بصورت جهانی در آمده اند. در حالیكه خطر نابودی و از بین رفتن برخی از گونه‌های زبانی مخصوصاً زبانهایی كه توسط جمعیت‌های كمتر و بی قدرت مورد استفاده هستند، وجود دارد. در مقام مقایسه وقتی كه زیست شناسان با صرف وقت و هزینه‌های هنگفت سعی و تلاش دارند تا نسل فلان جانور یا یك گیاه خاص را از خطر انقراض و نابودی محافظت كنند، آیا شایسته نیست كه این حساسیت درمورد زبانها، كه میراث بشری و حاوی و حامل مجموعه‌ای از ارزشها و نگرشهای انسانها در طول تاریخ هستند، توسط فرهنگ شناسان به كارگرفته شود؟!

بخش اعظم هر فرهنگی پیامد وجود یك زبان خاص در یك جغرافیای مشخص است و زبان اولین و مهمترین شاخص تعریف قومیت و تمایز یك قوم از سایر اقوام است. بنابراین می‌توان گفت «زبان» فرهنگ ساز است.

زبان مادری نخستین زبانی است كه نوزاد از بدو تولد با آن سروكار دارد و وقتی كه در آغوش پر مهر و محبت مادر شیر می‌خورد آنرا می‌شنود. دقیقاً به همین دلیل عنوان «زبان مادری» به خود گرفته است. این زبان اولین زبانی است كه هر انسان در دوران زندگی خود یاد می‌گیرد. زبان مادری هویت انسان را شكل می‌دهد و حامل فرهنگ گذشته و گذشتگان به ما و ما به آینده و آیندگان است. عواطف و احساسات، اندیشه‌ها، ارزش‌ها و نگرش‌ها به بهترین شكل و با خلوص كامل توسط زبان مادری به هر فرد منتقل و در بسیاری از موارد زبان مادری تنها ابزار موجود برای انتقال مفاهیم مذكور است، به همین دلیل است كه نیـچـه فیلسوف آلمانی گفته است كه «ترجمه لفظ به لفظ زبان خیانت است».‌هایدگر دیگر فیلسوف آلمانی می‌گوید «زبان مادری قلب احساس و الهام انسان است . بنابراین كسانی كه با زبان مادری در می‌افتند در واقع با عمیق ترین جنبه هویتی انسان مبارزه می‌كنند و پیروز نخواهند شد».

بعد از پیروزی انقلاب شكوهمند اسلامی‌قانونگذاران نظام جمهوری اسلامی‌ایران در تدوین قانون اساسی حقوق قومیت‌های كشور را در قانون اساسی رعایت و با درج اصل پانزدهم قانون اساسی زبان فارسی را به عنوان زبان مشترك كشور و استفاده از زبان‌های محلی و قومی‌را در مطبوعات و رسانه گروهی و تدریس و آموزش ادبیات آنها در مدارس را آزاد و قانونی پیشنهاد کردند و اقوام متعدد ایرانی با رأی قاطع و بی‌نظیر خود به قانون اساسی و اصول آن آری گفتند.

واضح است كه كشور عزیز ما ایران كشوری چند قومیتی و دارای تنوع زبانی بسیار غنی و ارزشمند است. تعدد و تنوع زبانهای مادری در كشور ما نشانه غنای بسیار بالای فرهنگی و تمدنی ایرانیان است. این تنوع زبانی در ایران عزیز امری طبیعی، میراثی انسانی و ملی و سرمایه‌ای اجتماعی بسیار گرانبهاست. تنوع زبانی كشور ما یك سرمایه است نه یك بدهی و یك فرصت است نه یك تهدید. زبانهای فارسی، كردی، تركی، عربی، بلوچی، لری و ... در كشور ما هر یك حامل یك فرهنگی غنی تاریخی، اجتماعی و اقتصادی شكل گرفته در طی قرنهای متمادی در یك جغرافیای خاص هستند. و این یك پدیده موجود و واقعیت است.

بر خلاف عده‌ای بسیار قلیل كه می‌گویند توجه و ترویج و تدریس و آموزش زبان‌های مادری اقوام باعث واگرایی قومیتی می‌شود و به انسجام ملی خدشه وارد می‌كند، اینجانب معتقدم كه توجه و به رسمیت شناختن و آموزش زبانهای مادری اقوام یك كار بزرگی است كه به بهترین شكل ممكن همگرایی و انسجام ملی را حفظ و تقویت می‌كند. محكم ترین دلیل برای اثبات این ادعا آن است كه اقوام ایرانی با زبان‌های متفاوت به تناسب لحاظ شدن حقوق هویتی آنها در قانون اساسی با مشاركت در همه پرسی قانون اساسی رأی بی‌نظیر و تاریخی به قانون اساسی دادند كه در هیچ جای جهان و در هیچ دموكراسی سابقه نداشته است. اقوام هنگامی كه ببینند به زبان مادری و فرهنگ و هویت آنها احترام بیشتری گذاشته می‌شود، مسلماً نسبت به كشور یعنی سرزمین، ملت و حكومت خودشان عاشق‌تر، وابسته‌تر و دلگرمتر خواهند شد. كما اینكه در زمان جنگ تحمیلی نیز همه اقوام ایرانی با زبانهای مادری متفاوت، وابستگی و عشق به كشور را با دل و جان و مال به اثبات رسانده و اعلام کردند. لذا به مناسبت روز جهانی «زبان مادری» و به منظور انسجام ملی و همگرایی بیشتر اقوام ایرانی و برای حفاظت و صیانت از میراثهای مشترك ایرانیان پیشنهادات زیر را ارائه می‌دهم. امید است كه مورد توجه مسوولان و متولیان امر قرار گرفته و انجام شوند:

1- ثبت روز جهانی زبان مادری در تقویم رسمی‌كشور

2- تأسیس فرهنگستان زبانهای ایرانی بویژه فرهنگستان زبان و ادبیات كردی، همانا كه زبان كردی میراث ماندگار و غنی بشریت است و افتخار آن نه تنها متعلق به كردها بلكه متعلق به ایران و ایرانیان است.

3- تدریس و آموزش زبانهای ایرانی در مدارس و تدوین كتب «آشنایی با زبان‌های ایرانی» برای تدریس در مدارس كشور. به منظور حفاظت و صیانت از میراث‌های ملی ایرانیان و آشنایی و استفاده نسل كنونی و نسلهای آتی با فرهنگ كشور.

نهایتا یادآور می‌شوم، كه عمیق‌ترین و اصیل‌ترین هویت انسانی هر فرد براساس اولین ارتباطات زبانی او یعنی زبـــان مــــادری شكل می‌گیرد و از ابتدایی‌ترین حقوق هر انسان این است كه به زبان مادری خودش سخن بگوید، بخواند و بنویسد و در یك جامعه آزاد و مبتنی بر دموكراسی و جمهوریت این حق انسانی باید از سوی دیگران و دولت محترم شمرده شود.

در پایان، روز جهانی زبان مادری(سوم اسفند) را به همه اقوام ایرانی و كسانی كه برای هویت خود و دیگران احترام قایل هستند، بویژه به كرد زبانان عزیز تبریك می‌گویم.

*نماینده قروه و دهگلان در مجلس شورای اسلامی




عدنان مرادی 1391/12/3 نظرات() ادامه مطلب
feet problems
1396/06/26 02:34
Hmm it seems like your blog ate my first comment (it was extremely long) so I guess I'll just sum it up what I had written and
say, I'm thoroughly enjoying your blog. I as well am an aspiring blog writer but I'm still new to the whole thing.
Do you have any suggestions for first-time blog writers?
I'd genuinely appreciate it.
nauseatingchum496.jimdo.com
1396/05/14 09:03
Howdy! Do you know if they make any plugins to safeguard against
hackers? I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any suggestions?
What is leg length discrepancy?
1396/05/13 08:23
Appreciation to my father who stated to me about this website, this website is in fact remarkable.
خبرگزاری سلام پاوه
1391/12/6 02:41
سلام آقای مرادی سایت بسیار جالبی دارید ما از بینندگان ثایت شما هستیم- آیا اجازه می دهید بخش به نام گالری عدنان مرادی در سایتمان ایجاد کنیم؟
یاسمن
1391/12/3 08:59
سلام!
از وبلاگت بازدید کردم .مطالب وبلاگت برام جالب بود.اگه می خوای از وبلاگ من بازدید و تبادل لینک انجام بدی به این آدرس بیا
آدرس وبلاگم:www.link118.ir
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر